مباحث خاص فلسفي وتاريخ آن مىرساند ) ، در هنگام بررسى نظريات فلاسفه در علم بارى تعالى به موجودات ، اشاره به « صاحب كتاب شجرهء إلهية » مىكند . ودر بارهء همين مسألهء علم بارى ، شهرزورى مطالب ذيل را از ديدگاه اشراقي بيان مىكند : « وذكر الشيخ الإلهي في حكمة الاشراق انّ الحق في العلم هو قاعدة الاشراق وهو انّ علمه بذاته هو كونه نورا لذاته وظاهرا لذاته . » الخ . ( نسخه ، برگ 279 ظ ) از جمله نظريات فلسفي كه در باب اين مسأله مهم بررسى شده‌اند عبارتند از : مذهب توابع مشائين ، مانند أبو نصر فارابى ، أبو على سينا ، بهمنيار ( صاحب التحصيل وشاگرد بو على ) ، وأبو العبّاس لوكرى ، وكثيرى از متأخرين . ايشان قائل به ارتسام صور ممكنات در ذات بارى تعالى وحصول ذهني آن در وى ، على الوجه الكلّى ، مىباشند . دوم مذهب اتباع رواقيون ، شهاب الدين سهروردى ، وپيروان وى مانند محقق طوسي ، ابن كمّونه ، شهرزورى وعلامه شيرازي . ايشان قائل‌اند كه وجود صور أشياء در خارج ( مجردات ، ماديات ، مركبات ، وبسايط ) مناط است بر عالميّت بارى تعالى . سوم مذهب فرفوريوس ، مقدم مشائين . وى قائل به اتحاد صور معقوله با بارى تعالى است . چهارم مذهب أفلاطون الهى ، كه با اثبات صور مفارقه ومثل معلقه ، علم بارى تعالى را بر كل موجودات ، بيان مىكند . پنجم ، مذهب گروهى از معتزله كه بر اين عقيده‌اند كه ماهيّت أشياء قبل از موجوديت ثابت‌اند ، وأعيان ثابته را نه موجود مىدانند ونه معدوم ؛ واين قول را شيرازي باطل مىداند . ششم ، مذهب محى الدين ابن عربى وپيروان وى كه معتقدند به ثبوت موجودات در عالم ربوبي قبل از ظهور . اميدواريم با ذكر اين موارد در « قبسات » و « أسفار أربعة » اهميت كتاب شجرهء إلهية » براي خواننده آشكار شده باشد . اضافه مىكنيم كه متن شهرزورى بر خلاف ديگر متون فلسفي دوران وى ، از اين رو كه بتفصيل از متكلمين معتزله چون حسن بصرى وأبو الهذيل العلاف وديگران نقل مىكند ( ولو با آراء آنها در أكثر موارد موافق نيست ) ، منبع نادرى است از كلام معتزلي در مقام مقايسه با مكتبهاى فلسفي در رابطه با مسائل حكمت الهى .